Fotoblog Wouter van de Weerd

16 manieren om paddenstoelen te fotograferen

Fri, 17 Oct 2025 13:59:11 Z

De herfst is toch echt mijn favoriete tijd van het jaar om te gaan fotograferen. Vanwege de herfstkleuren, de grote kans op mist in de ochtenden, en uiteraard de vele paddenstoelen 😊

Na een langere tijd waarin ik mijn camera nauwelijks heb aangeraakt, had ik nu weer echt zin om op pad te gaan. Ik had al gelezen en gezien dat er veel paddenstoelen de grond uit waren geschoten de afgelopen tijd. Het regenachtige, maar nog redelijk zachte weer zorgde blijkbaar voor prima omstandigheden.

Het gesprek

Ik had dan ook nauwelijks een paar 100 meter gelopen vanaf de parkeerplaats of ik had al mijn eerste modellen gevonden.
Eerst maar eens de paddenstoel in een wat groter geheel vastleggen, zodat ook de omgeving een rol speelt in het beeld. Een klein led-lampje deed wonderen om de paddenstoel net wat op te lichten in het redelijk donkere bos.
En een oud vintage Helios-lensje (in plaats van mijn standaard macro-lens) zorgde voor de bijzondere bokeh bovenin de foto. Het lijken een soort kattenogen, die rond het onderwerp lijken te draaien.

Daarna was het tijd voor de close-up. Een ander paddenstoeltje in de voorgrond zorgde voor de leuke schaduw daarvan in de bokeh cirkels.
En de onscherpe, donkere boomstammen leiden je blik mooi van paddenstoel naar de lichtvlekken en terug.

Boleet met bokeh

Bij de volgende foto heb ik alle (minimale, f/2.8) scherpte op het kleine paddenstoeltje gelegd, deze met het led-lampje ook weer wat meer in het zonnetje gezet, en met een blaadje de lelijke onderkant verborgen:

Ienie-mienie

Bij het fotograferen zag ik dat er een heel klein druppeltje aan het steeltje hing. Ik heb dus het wat minder scherpe Helios-lensje verwisseld voor mijn super-scherpe Canon macro-lens, om zo dit druppeltje uit te kunnen lichten:

Druppeltje

Een stukje verder lopend kwam ik al weer de volgende twee fotogenieke, kleine paddenstoeltjes tegen.
Na wat eromheen draaien en proberen, kon ik ze mooi in een warme herst-setting vastleggen. Ook hier heb ik weer een groot eikenblad gebruikt om storende achtergrond onzichtbaar te maken:

Hoedje in de herfst

Vervolgens ben ik weer wat gaan spelen met mijn led-lampje. Door onder te belichten ontstond zo een sfeervol maar heel ander beeld van deze paddenstoeltjes. En een vierkante uitsnede vond ik in dit geval ook beter passen:

Schemerlampjes

Het lampje kan uiteraard ook achter de paddenstoeltjes geplaatst worden, waardoor het mogelijk werd een silhouet te maken:

Paddenstoel in tegenlicht

Als je goed kijkt in de silhouet-foto dan zie je links ook nog net de contouren van een paddenstoeltje. Deze stond wat voorover gebogen, waardoor de plaatjes prachtig zichtbaar werden.

Blik op de plaatjes

Diezelfde paddenstoel vanaf de zijkant, met wat (door mij strategisch neergelegde) blaadjes in de voorgrond en achtergrond, deed mij denken aan een paddenstoel die zich schrap zet tegen de harde tegen-wind:

Tegenwind

Als afwisseling op alle paddenstoelen heb ik ook nog een echte herfst-foto van een paar mooie blaadjes. Gefotografeerd met een kleine scherptediepte (f/2.8) en alle focus op de mooie nerven in het blad:

Herfstbladeren in close-up

Over het algemeen vind ik het fotograferen van kleine paddenstoeltjes makkelijker dan grote, of van een grote verzameling van paddenstoelen bij elkaar. Ik vind het dan lastiger spelen met scherpte en onscherpte, en ook om een aansprekende compositie te maken.
Bij de volgende foto is me dat toch wel aardig gelukt, ook weer gemaakt met de Helios-lens vanwege die mooie lichtvlekken die door de bladeren op de achtergrond te zien zijn:

Paddenstoelen en bokeh

Daarna werd ik aangesproken door een man die zijn hond aan het uitlaten was. Gelukkig was ik net klaar bij deze paddenstoelen, want een enthousiaste hond wil nog wel eens kwispelend wat foto-modellen omver lopen. Of wel heel dichtbij komen kijken wat ik aan het doen ben... 😮
De man had prachtige vliegenzwammen gezien, en trots werden die ook op zijn telefoon getoond.
Met zijn tip over de locatie ging ik op zoek, maar ofwel zijn aanwijzingen klopten niet, of ik had het niet goed begrepen (of ik keek gewoon weer eens niet goed...) 🧐

Gelukkig spotte ik even later alsnog twee vliegenzwammen op een andere plek.
Maar ja, dit zijn grote paddenstoelen, dus wat doe ik daar nu mee? Toch maar eens spelen met scherp en onscherp, en tot mijn verrassing werd ook ineens duidelijk waar de naam vandaan komt:

Vliegenzwammen

Vlieg-en-zwam

De vlieg was de hele rand aan het aflopen, en at of dronk ondertussen iets wat onder de rand, tussen de plaatjes van de paddenstoel zit. Erg leuk om te zien!

Daarna was het weer tijd om steeds dichter op de paddenstoel te gaan fotograferen, want die plaatjes, de kleur en "toefjes slagroom" zijn erg fotogeniek.

Vliegenzwam van heel dichtbij

Met een high-key benadering, dus een bewust overbelichte foto, wordt het nog abstracter, maar nog steeds wel herkenbaar:

Vliegenzwam in zachte tinten

Bij een oude, bijna vergaande boom zag ik deze porseleinzwammen. Ze zaten een stuk boven oog-hoogte, dus ik kon eigenlijk niets anders dan ze op een vrij standaard manier vastleggen.
Maar het was prachtig om te zien hoe sterk ze samen toch waren - gezamenlijk duwden ze de boomschors opzij om zo zelf tevoorschijn te kunnen komen.
(en de vlieg was weer een leuke bonus 😊 )

I want to break free

Tenslotte sluit ik af me nog een redelijk registrerende foto van een heleboel paddenstoelen bij elkaar.
Ik heb er een tijdje omheen gelopen en gekeken wat ik hier nu mee aan moest. Tot ik recht van boven zag dat het net een stapel pannenkoeken leek.
Om zoveel mogelijk scherp te kunnen krijgen, heb ik een focus stack gemaakt van 5 foto's, die ik in Photoshop heb samengevoegd.

Geen idee wat de naam van deze soort paddenstoel is, maar voor mij zijn het nu dus pannenkoek-zwammen 😉

Pannenkoekjes-zwammen

Tenslotte

Of het echt 16 manieren zijn om paddenstoelen te fotograferen, daar kan en mag je over twisten.
Maar het zijn in ieder geval wel 16 verschillende soorten paddenstoel-foto's geworden 😄

Hopelijk heb je weer genoten van mijn beelden, en wellicht heb je zelfs wat inspiratie opgedaan voor je eigen fotografie.

Kleuren van kwel - ofwel: zo mooi kan een bacterievlies zijn

Fri, 10 Nov 2023 14:34:25 Z

IJzerbacteriën die mooie kleuren kunnen veroorzaken - bestaat dat echt? En is dat ook nog te fotograferen?
In deze fotoblog neem ik je mee in de wondere wereld van kwelwater, bacteriën en ijzer.

Het is al weer een tijd geleden dat ik mijn laatste blog heb geschreven. In mei om precies te zijn.
Zoals ik in dat blog al aangaf, heb ik van 1 april tot 1 juli kunnen genieten een 3 maanden lange sabbatical. Ik had al diverse foto- en vakantie-trips georganiseerd, maar begin april had ik de tijd én zin om er op uit te gaan om te gaan fotograferen.

In 2021 had ik al een start gemaakt met een mini-project: het fotograferen van de kleuren van kwel.

Ik had hier foto's van langs zien komen op de sociale media, en de kleuren en het abstracte sprak me meteen aan.
Maar ja, waar vind je kwelwater, is het bereikbaar en lukt het dan ook nog om het te fotograferen?

Een zoektocht op Internet leverde wel wat aanwijzingen op waar het te vinden zou kunnen zijn. Vooral de noordkant van de Veluwe bleek veelbelovend en nog redelijk bereikbaar vanuit Zeist.
Ik vond een website-pagina uit 2019, met een beschrijving van een excursie langs diverse plekken met kwelwater.
En met het motto: "Nee heb ik, ja kan ik krijgen" heb ik de toenmalige excursieleider een mail gestuurd, met mijn plan voor een foto-project over kwel en de vraag of hij locaties zou willen delen met mij.

Tot mijn grote verbazing en vooral vreugde kreeg ik een zeer vriendelijke mail terug, met zelfs het voorstel om een privé veld-excursie te krijgen langs diverse kwel-locaties.
En zo zijn Carin en ik op een mooie zaterdag richting Epe vertrokken, en hebben we een gezellige en zeer leerzame dag gehad.
Rustig de tijd nemen om te fotograferen tijdens zo'n excursie is natuurlijk niet echt een optie. Dus ik ben begin maart nog eens alleen terug gegaan, en heb toen een prachtige reeks foto's kunnen maken.

Ik ontdekte toen al dat de prachtige regenboogkleuren van het bacterievlies er steeds anders uit ziet. Afhankelijk van het foto-standpunt, of er wel of geen zon schijnt en hoeveel licht er op het water valt, alles maakt iedere foto anders. En uiteraard maakt het nogal uit of het onlangs geregend heeft en hoeveel kwelwater er naar boven is gekomen.

Vandaar dat ik toen al besloot om eens vaker terug te gaan om het nogmaals te gaan fotograferen.

En zo ben ik begin april van dit jaar nog eens terug gegaan, tijdens de eerste dagen van mijn sabbatical.
Door de lagere waterstand was het dit keer een iets grotere uitdaging om dichtbij genoeg te kunnen komen met de camera, maar met wat volharding (en goede laarzen) lukte het wel.

Alle foto's heb ik gemaakt met mijn 100mm macro lens, uiteraard op statief.
Om de mooiste lichtinval te krijgen, moest ik echter de lens meestal schuin op het water richten.
En dit betekent dat het lastig of onmogelijk wordt om alles scherp op de foto te krijgen. De scherptediepte is zelfs bij f/16 dan niet voldoende om zowel de voorgrond als de achtergrond scherp te krijgen.

Daarom heb ik vrijwel alle foto's als focus-stack gemaakt. Hierbij maak je eerst een foto die scherp gesteld is op een punt het meest dichtbij. Vervolgens een foto met de focus iets naar achter verschoven, enz., net zolang tot de focus op het verst weggelegen punt ligt. Gelukkig kan mijn huidige camera dit automatisch :-)

Voor de zekerheid heb ik meestal een stack van 30 foto's gemaakt, maar bij het samenvoegen (thuis op de PC) bleek dat er over het algemeen maar zo'n 16 - 22 nodig waren.

In eerste instantie gebruikte ik Photoshop om een serie foto's samen te voegen tot één scherpe foto. Maar zelfs op mijn nieuwe PC had Photoshop er vaak moeite mee om een dergelijk groot aantal foto's te verwerken.
Onlangs heb ik echter het programma 'Helicon Focus' gedownload om eens te proberen, en wat een verademing. Het verwerken gaat véél sneller, zonder problemen en de resultaten zijn prima.

Maar ja, wat zie je nu eigenlijk op deze foto's? En waar komen al die kleuren vandaan? (spoiler: niet uit Photoshop! ;-) )

Het begint met regenwater, dat de bodem in zakt. En omdat er onder de Veluwe een laag klei uit het Tertiair ligt, zoekt dat regenwater in de bodem een uitweg naar de zijkanten van de Veluwe. En daar kan het dan als kwelwater weer aan de oppervlak tevoorschijn komen.
In de tussentijd zijn er bodemmaterialen opgelost in de grondwater, onder meer ijzer-deeltjes. Dit ijzer is dan meestal in de vorm van ijzer-bicarbonaat volledig opgelost in het kwelwater, en is dan (nog) kleurloos.

Als het kwelwater vervolgens weer aan de oppervlakte tevoorschijn komt, komt het in aanraking met zuurstof. Als er dan de juiste bacteriën aanwezig zijn, dan kunnen die het ferro-ijzer omvormen tot ferri-ijzer. Hierdoor ontstaat ferri-oxide dat ook water aan zich bindt. En dit wordt zo door de bacteriën in hele kleine plaatjes geproduceerd.

En deze plaatjes weerkaatsen licht, aan hun bovenoppervlak en ook aan hun onderoppervlak. Sommige kleuren worden hierbij versterkt, en anderen juist weer niet.
En zo ontstaan dus deze prachtige kleuren op dit bacterievlies :-)

Eigenlijk iedere keer dat ik zo de kleuren van kwel aan het fotograferen ben geweest, kreeg ik wel vragen van wandelaars wat ik toch aan het fotograferen was.
Als ik dat dan vertelde en uitleg gaf over het kwelwater en de kleuren, was men altijd blij verrast om zelf ook die kleuren eens te zien.
En kwam steevast de opmerking: "Ah, ik dacht dat het olie of andere vervuiling was".

Maar: olie vloeit direct weer naar elkaar toe als je erin roert met een stokje of zo. Terwijl het bacterievlies in kleine stukjes breekt.

Tenslotte:

Ik kan er zelf naar blijven kijken en genieten, al deze kleuren en abstracte vormen. Ik vind het wel een beetje mijn eigen foto-Picasso's ;-)
Geniet jij er ook zo van en wil je meer zien? Bekijk dan ook eens de volgende series in mijn portfolio:

Met grote dank aan Jan Aalbers voor de (technische) uitleg over kwel, bacterievlies en het ontstaan van de kleuren!

Bosfotografie - de ontdekking van een voor mij nieuw foto-genre

Wed, 30 Dec 2020 15:10:32 Z

Ik ben al heel lang bezig ben met macrofotografie, landschapsfotografie, natuurfotografie, vogelfotografie, reisfotografie, architectuurfotografie, etc. Maar het is gewoon nooit bij me opgekomen om bosfotografie als een apart fotografie (sub)genre gezien.

V-boom

Samen met Carin wandel ik heel wat af, ook in de bossen hier in de omgeving. Maar in die enorme chaos van boomstammen, takken en de struikachtige lage ondergroei zag ik daar nooit een foto-waardig onderwerp. Zeker in de herfst keek ik vooral omlaag, naar de paddenstoelen. En bewonderde ik de mooie gekleurde herfstbladeren, maar wist dat niet goed vast te leggen.

Contact met de overkant

De omslag kwam deze herfst.
Door mijn schouderblessure kan ik voorlopig de paddenstoelen niet laag bij de grond fotograferen (wat wel echt een vereiste is). Dus ik moest op zoek naar andere onderwerpen.
En omdat we op vakantie waren naar Terschelling, kon ik niet de online PixPerience bijwonen. De al door mij gekochte tickets heb ik omgeruild voor een drietal fotoboeken, waaronder "Woodscapes", een boek helemaal gericht op bosfotografie.

Berken-geel

Al vanaf de eerste pagina (of eigenlijk: al vanaf de omslag ;-) ) vond ik het een fascinerend boek, met prachtige en inspirerende foto's.

Hoe was het toch mogelijk om dergelijke foto's te maken in een druk, chaotisch bos?

Herfstbomen-laan

Het grappige is dat ik dit ook ooit dacht over de fraaie foto's van paddenstoelen, of de juffers en libellen met schilderachtige achtergronden, of de heidelandschappen bij zonsopkomst. Daar heb ik uiteindelijk ook jaren voor nodig gehad om dat een beetje onder de knie te krijgen. Maar als ik nu een paddenstoel zie, dan weet ik eigenlijk meteen wel of dat een fraaie foto kan opleveren of niet. En welk licht ik er het liefst bij heb, welke lens ik zal pakken en welke camera-instellingen ik moet gebruiken.

Wachters langs het pad

Gelukkig biedt het boek niet alleen mooie foto's, maar ook tips hoe je het beste foto's in het bos (en/of foto's van bomen) kan maken.

De belangrijkste tips zijn eigenlijk best simpel:

Gebruik mistige ochtenden om de chaos in het bos wat minder zichtbaar te maken.
Zoek naar karakteristieke bomen, die echt als eye catcher kunnen dienen.
Gebruik een telelens, om zo alles wat "in elkaar te drukken" en om de (vaak) lelijke lucht buiten beeld te houden.
Gebruik altijd een statief, want het bos is meestal best donker, zeker met wat mist of 's ochtends vroeg. Zo kan de ISO laag genoeg blijven en kan je een klein diafragma gebruiken voor voldoende scherptediepte.

Met deze tips in gedachten ben ik vervolgens meerdere keren bij mij in de buurt op pad gegaan, uiteraard vooral tijdens ochtenden met (wat) mist.

Nog volop in het herfstblad

Hoe groot was mijn verrassing dat echt op enkele kilometers afstand ik deze prachtige foto's kon gaan maken.

In het boek is ook een groot deel gewijd aan het bewerken van de foto's. Tot nu toe vond ik het eigenlijk wel prima om me te beperken tot de vrij simpele bewerkingen in Lightroom. Maar nu ben ik toch ook maar eens wat verder gegaan in Photoshop. Vooral het toevoegen van een hele lichte 'vervaging' of onscherpte m.b.v. het Orton-effect leverde meteen veel sprookjesachtiger foto's op.
En ook het versterken van de herfstkleuren scheelde best veel in het eindresultaat.

Bidsprinkhaan

Ten slotte:

Dit was (pas) een eerste, kleine serie van mijn resultaten. Hopelijk vinden jullie het leuk om nog wat meer te gaan zien van mijn bosfotografie, want ik denk dat er nog wel wat blogjes over gaan komen... ;-)

En ik ben echt op geen enkele manier benaderd door Ellen Borggreve of Daniel Laan om reclame te maken voor hun boek "Woodscapes". Maar ik kan het oprecht van harte aanraden als je aan de slag wilt gaan met bosfotografie